Doorzoek hier de database

In het archief van het Heilige Geest- of Arme Wees- en Kinderhuis (verder te noemen HGW) bevinden zich drie kaartboeken. Het oudste kaartboek dateert uit het eind van de 16^e eeuw en is gemaakt door landmeter Symon Aerntsz Bruningen. Het doel van dit kaartboek (en ook van de latere kaartboeken) was registratie van de bezittingen die het Leidse Weeshuis in de loop van de jaren had verworven. De beide andere kaartboeken zijn van de hand van Jan Pietersz Dou (ca 1570-1635), net als Bruningen  landmeter van het Hoogheemraadschap van Rijnland. De kaartboeken van Dou dateren van 1607 en 1623.

De tekeningen bevatten niet alleen de gegevens met betrekking tot de bezittingen zelf, maar – noodzakelijk voor de exacte ligging – ook de gegevens betreffende de belendende (aanpalende) percelen. Daarbij hielden de tekenaars in meer of mindere mate rekening met de karakteristieke gebouwen in het landschap, zoals molens en boerderijen. Bruningen tekende vrij eenvoudig, wel ingekleurd maar niet erg plaatsbepaald. Dou was veel nauwkeuriger, hij tekende bovendien van de grootste plaatsen een overzichtskaart, zodat makkelijker te zien is waar deze landerijen zich bevonden.

De kaartboeken, op perkament getekend in prachtige leren banden, zijn zeer aan slijtage onderhevig geweest en zelfs zo dat de folio's los lagen en de banden losraakten. Door digitalisering en restauratie zouden de banden enerzijds voor een breder publiek toegankelijk kunnen worden gemaakt en anderzijds weer voor honderden jaren in goede conditie blijven.

De eerste gegevens betreffende de eigenaren van belendende percelen zijn nu in een database opgenomen en voorzien van de bijbehorende afbeelding. Ook perceelnamen, wegen en waterwegen zoals aangegeven op de kaarten, zijn in de database opgenomen. Uit de bewerking bleek dat veel percelen in twee of alle drie boeken voorkwamen. Andere percelen bleken juist in de tussenliggende periode tussen twee kaartboeken door het HGW aangekocht te zijn. Hierdoor bleek het mogelijk voor een periode van ca. 50 jaar een geschiedenis op te maken van landeigendom en familieopvolgingen. In het laatste kaartboek is door de zoon van J.P. Dou, Johannes Jansz Dou (1615-1682) vaak bijgeschreven wanneer grond is verkocht of geruild en in welk jaar.

Bijzonder is, dat het grondgebied van het HGW zich niet beperkte tot de directe omgeving van Leiden, maar verspreid lag over het hele grondgebied van het Hoogheemraadschap Rijnland: van Woerden in het oosten, tot Lisse in het Noorden en tot Monster, Poeldijk in het Zuiden. Voor genealogen en kaartliefhebbers bieden deze kaartboeken een schat aan informatie.

Doorzoek hier de database